Honderden jaren oud mechaniek, klaar voor actie.
De zeilen aangezet, spanning op de wieken.

De rem lost, een trilling jaagt door de zware balken.
Langzaam zetten assen zich in beweging;

tandwielen en riemen zetten de natuurlijke kracht
van wind om in mechanische energie.

Krakend maken de zaagbladen hun eerste slag.
Zoals altijd wint wind, en houdt hout geen stand.

Het is een eeuwenoud ritueel, maar nog altijd even schitterend om te zien, te horen en te voelen.

En het is bijzonder, want niet eens zo lang geleden leek houtzaagmolen De Salamander (bouwjaar 1777) ten dode opgeschreven. Dankzij de inspanningen van vrijwilligers en sponsors is de molen echter nog altijd in zijn volle glorie te ervaren.

In 1953 sloot De Salamander.
Het verval trad in; met de jaren ging de molen zienderogen achteruit. Ooit een symbool van kracht en vroege industrialisatie, maar na al die jaren van stilstand niet meer dan een vervallen, door houtrot aangetaste herinnering aan vervlogen tijden. Met zijn donkere silhouet half verscholen achter bomen en struiken en bewoond door kraaien, werd het een spookachtig herkenningspunt aan de Vliet. Sloop leek onvermijdelijk. En inderdaad: na enige tijd betraden slopers het overwoekerde terrein. Ze richtten hun grote kraan op en de afbraak van de oude, zwarte molen begon. Maar in plaats van met het gebruikelijke slopersgeweld, werd de molen met eerbied behandeld en omzichtig ontmanteld. De kap werd voorzichtig gelicht en met zorg ingepakt. Balken werden genummerd, geïnventariseerd en gecatalogiseerd. Het geraamte werd deel voor deel ontmanteld. De molen verliet zijn vertrouwde omgeving niet, want het opgeschoonde molenterrein werd gebruikt voor de opslag van materialen uit de ontmantelde Salamander.

In 1777 ontworpen en gebouwd als ultiem productieapparaat, in 1996 in ere hersteld om de herinnering aan vervlogen tijden in stand te houden. Onder leiding van professionals herbouwde een groep vrijwilligers de houtzaagmolen op ambachtelijke wijze en met grote precisie. Rot hout werd vervangen. Authentieke, herbruikbare delen vonden opnieuw hun plek in de constructie. Langzaam maar zeker kreeg de molen zijn oude gedaante terug. Niet precies op zijn oude plek, maar meer aan de rand van het kanaal. Zo komt zijn trotse gestalte nog meer tot zijn recht, spiegelend in het water van de Vliet.

Inmiddels is de molen weer in volle glorie hersteld en volledig operationeel, de molen word in productie gehouden door een groep enthousiaste vrijwilligers. Zij zijn trots op wat zijn doen en nodigen u dan ook van harte uit om eens een kijkje te komen nemen in Houtzaagmolen de Salamander. Het entree is gratis. Voor groepen 2,50 euro p.p.